…από ψυχολογία και ψυχοπαθολογία εφήβων δεν σκαμπάζω τίποτε περισσότερο από τον μέσο άνθρωπο.
Δεν έχω εκπαίδευση, δεν έχω εμπειρία, δεν τολμώ να κάνω διαγνώσεις.
Εχω την εντύπωση ότι είναι πολύπλοκα και πολυπαραγοντικά τα προβλήματα καθώς μπλέκονται κοινωνικοί, κληρονομικοί, περιβαλλοντικοί ( οικογένεια , σχολείο, φίλοι, εξετάσεις, ερωτικά ) , ιατρικοί και άλλοι λόγοι.
Με το θέμα της αυτοκτονίας των δύο δεκαεπτάχρονων κοριτσιών που πήδηξαν απο το μπαλκόνι της πολυκατοικίας, στην Ηλιούπολη, δεν ασχολήθηκα γιατί αποφευγω τις στενάχωρες ειδήσεις που με βλάπτουν ψυχολογικά χωρίς και να μπορώ να προσφέρω κάτι.
Απλά ακουσα ότι αφησαν γραμμα που έλεγαν για «άγχος εξετάσεων» και για «σάπια» κοινωνία που δεν αντέχουν.
Πέρασε η είδηση απ’ το μυαλό μου μερικές φορές, την έβαλα στην άκρη….
…αλλά σαν με έτρωγε ένα σκουλήκι που δε με άφηνε να πιστέψω αυτές τις δικαιολογίες.
Βγήκανε και διάφορες ανακοινώσεις αριστερών, αναρχικών, ψευτοευαίσθητων, νευρωσικών , εκπαιδευτικών και ….τυχοδιωκτικών τύπων που έσπευσαν να κάνουν σπέκουλα όπως κάνουν πάντα στα διάφορα ατομικά προβλήματα που τα αναβιβάζουν και γενικεύουν σε κοινωνικά και ταξικά….και το σκουλήκι θέριευε μέσα μου.
Δεν πηδάει εύκολα ένας έφηβος επειδή είναι δύσκολες οι πανελλήνιες.
Από την εμπειρία μου στα ΤΕΠ με διάφορες πραγματικές και ψεύτικες απόπειρες αυτοκτονίαςμε πιτσιρίκες, στην συντριπτική πλειοψηφία τα αίτια είναι ερωτικά.
Στην θέση των χαροκαμένων γονέων θα έψαχνα τους υπολογιστές και τα κινητά των κοριτσιών, επισταμένως και σε βάθος χρόνου, με τη βοήθεια ψυχολόγου και αστυνομικών.
Θα έκανα έρευνα και στις κολλητές των κοριτσιών για εμπιστευτικές πληροφορίες.
Δεν αποκλείω κάτι βρώμικο να βρίσκεται από πίσω…
…για παράδειγμα ένας εκβιασμός…. όπως συμβαίνουν τώρα τελευταία με το διαδίκτυο.
Έψαξα και την τεχνητή νοημοσύνη και μου απάντησε τα εξής για τα αίτια της αυτοκτονίας έφηβων στην Ελλάδα:
Το ζήτημα της αυτοκτονικότητας και των αυτοκτονιών στους εφήβους στην Ελλάδα αποτελεί ένα εξαιρετικά ευαίσθητο και σύνθετο θέμα δημόσιας υγείας. Σύμφωνα με τα στοιχεία επιστημονικών φορέων –με κυριότερο το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών του φορέα «ΚΛΙΜΑΚΑ» και τα δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ– το φαινόμενο παρουσιάζει συγκεκριμένες τάσεις και ιδιαιτερότητες στη χώρα μας.
Τι δείχνουν οι έρευνες και τα στατιστικά στοιχεία στην Ελλάδα
Συχνότητα και Δείκτες: Ευτυχώς, η Ελλάδα διατηρεί διαχρονικά έναν από τους χαμηλότερους δείκτες αυτοκτονιών στην Ευρώπη. Στην ηλικιακή ομάδα 15–19 ετών, ο δείκτης θνησιμότητας υπολογίζεται περίπου στους 2,2 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους (περίπου 8 καταγεγραμμένοι θάνατοι εφήβων ετησίως). Παρόλα αυτά, η αυτοκτονία παραμένει μία από τις κύριες αιτίες θανάτου στους νέους 15–29 ετών.
Το φαινόμενο της Υποκαταγραφής: Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι πραγματικοί αριθμοί είναι μεγαλύτεροι. Πολλά περιστατικά καταγράφονται ως «ατυχήματα» (π.χ. τροχαία, πτώσεις, δηλητηριάσεις) λόγω του έντονου κοινωνικού και θρησκευτικού στίγματος που εξακολουθεί να περιβάλλει την αυτοκτονία στην ελληνική κοινωνία.
Απόπειρες και Αυτοτραυματισμοί: Ενώ οι ολοκληρωμένες αυτοκτονίες είναι στατιστικά σπάνιες, οι απόπειρες και οι αυτοτραυματισμοί (self-harm) στους εφήβους είναι πολλαπλάσιοι. Έρευνες δείχνει ότι ένα ποσοστό 12% έως 16% των εφήβων ηλικίας 14–19 ετών στην Ελλάδα έχει προβεί σε κάποια μορφή αυτοτραυματισμού. Υπολογίζεται ότι πίσω από κάθε καταγεγραμμένη αυτοκτονία κρύβονται 20 έως 30 μη θανατηφόρες απόπειρες.
Κατανομή ανά Φύλο: Στις ολοκληρωμένες αυτοκτονίες, τα αγόρια υπερτερούν σημαντικά (όπως και στους ενήλικες). Αντίθετα, οι έφηβες/κορίτσια εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά σε απόπειρες και ιδέες αυτοκτονίας.
Τα κυριότερα αίτια και παράγοντες κινδύνου
Η αυτοκτονικότητα στους εφήβους δεν οφείλεται σχεδόν ποτέ σε ένα μεμονωμένο, στιγμιαίο γεγονός. Είναι το αποτέλεσμα μιας πολυπαραγοντικής και βαθιάς ψυχικής πίεσης. Οι κυριότεροι παράγοντες στην Ελλάδα περιλαμβάνουν:
1. Ψυχοπαθολογία και Ψυχικές Διαταραχές
Η ύπαρξη μη διαγνωσμένης ή μη επαρκώς αντιμετωπισμένης κατάθλιψης, έντονων αγχωδών διαταραχών ή διαταραχών συμπεριφοράς είναι ο ισχυρότερος προγνωστικός παράγοντας. Η εφηβεία είναι μια περίοδος έντονων βιολογικών και ορμονικών αλλαγών που μπορεί να πυροδοτήσει ψυχικές δυσκολίες.
2. Σχολικός Εκφοβισμός (Bullying) και Διαδίκτυο
Ο σχολικός και ο διαδικτυακός εκφοβισμός (cyberbullying) αποτελούν συχνά καταλύτες. Η έκθεση σε περιβάλλοντα απόρριψης, ο εξευτελισμός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και η κοινωνική απομόνωση προκαλούν βαθύ αίσθημα απελπισίας στους εφήβους, οι οποίοι νιώθουν παγιδευμένοι.
3. Ενδοοικογενειακές Δυσκολίες και Δυσλειτουργία
Προβλήματα επικοινωνίας με τους γονείς, παραμέληση, ενδοοικογενειακή βία, υψηλές και πιεστικές προσδοκίες των γονέων (π.χ. για τις σχολικές επιδόσεις και τις Πανελλαδικές), καθώς και η διαχείριση ενός διαζυγίου, επιβαρύνουν σημαντικά τον ψυχισμό του εφήβου.
4. Κοινωνικοοικονομική Αβεβαιότητα και Άγχος για το Μέλλον
Οι έφηβοι στην Ελλάδα μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον παρατεταμένης κοινωνικής και οικονομικής κρίσης. Η γενικότερη ανασφάλεια για το επαγγελματικό μέλλον, σε συνδυασμό με το έντονο στρες των εξετάσεων, λειτουργεί σωρευτικά στην ψυχική τους κόπωση.
5. Έλλειψη Υποστηρικτικών Δομών και Κοινωνικό Στίγμα
Η Ελλάδα παρουσιάζει ελλείψεις σε εξειδικευμένες, δωρεάν κοινοτικές δομές ψυχικής υγείας για παιδιά και εφήβους (π.χ. παιδοψυχιάτρους στα δημόσια νοσοκομεία ή ψυχολόγους στα σχολεία). Επιπλέον, ο φόβος του «τι θα πει ο κόσμος» αποτρέπει συχνά τις οικογένειες ή τους ίδιους τους εφήβους από το να ζητήσουν έγκαιρα επαγγελματική βοήθεια.