Στο θέατρο του παραλόγου

 Θέατρο Παραλόγου :

Μαθήματα Γαλλικής γλώσσας

1978: ήμουν νεαρός φοιτητής και ανακάλυπτα τον κόσμο.

Στα πλαίσια αυτά , έβλεπα και θέατρο και μάλιστα - συχνά- πρωτοποριακό.

Είχα πάει, θυμάμαι να δώ το έργο του Ιονέσκο «Μαθήματα Γαλλικής Γλώσσας» στο Εθνικό Θέατρο.

Να δώ, επιτέλους, «θέατρο του παραλόγου».

Ήταν ένα εντελώς ακαταλαβίστικο έργο, με ακατανόητους παρανοϊκούς διαλόγους και χωρίς πλοκή.

Εντελώς τρελλό.

Εκνευρισμένος στο διάλειμμα βγήκα να ξεσκάσω στο φουαγιέ. 

Εκεί έτυχε να συναντήσω τρεις συμφοιτητές μου που ήξερα ελάχιστα μεν  αλλά ήξερα ότι είναι κουλτουριάρηδες , παιδιά καλών συντηρητικών οικογενειών και καλοί φοιτητές.

Δεν θα πώ περισσότερα μήν καρφωθούμε.

🙂

Τους πλησιάζω αποφασισμένος να τους ανακρίνω: 

να δώσω τι κατάλαβαν.

Φυσικά δεν κατάλαβαν τίποτα αλλά δεν ήθελαν να το παραδεχτούν.

Επέμεναν ότι το έργο τους άρεσε.

Και εγώ επέμενα να ρωτάω γιατί τους άρεσε.

Σπαστικός.

Στο τέλος , παρέδωσαν τα όπλα, από αμηχανία: 

παραδέχτηκαν ότι δεν καταλαβαίνουν τι γίνεται αλλά τους αρέσει η παράσταση γιατί «έχει αρμονία κινήσεων»!

Άρες μάρες κουκουνάρες, δηλαδή.

Χτες, ήρθε στην μνήμη μου αυτή η ιστορία.

Θέλησα να δώ το πραγματικό νόημα του θεατρικού έργου …εάν πράγματι υπάρχει και έθεσα σχετικό ερώτημα στον Gemini AI. 

Ιδού τι μου απάντησε.

Η τεχνητή νοημοσύνη δίνει απαντήσεις μετά από 38 χρόνια αμηχανίας.

Και εγώ και οι συμφοιτητές μου δεν καταλάβαμε τίποτε .

Απλά αυτοί παρίσταναν ότι κατάλαβαν.

Όλοι οι καλοί μαθητές δεν παραδέχονται την άγνοια τους.

Είναι επώδυνο να είσαι και άσχετος και βλάκας.

Ερμηνεία Gemini

Το έργο αυτό —γνωστότερο παγκοσμίως ως «Το Μάθημα» (La Leçon)— ανήκει στο λεγόμενο Θέατρο του Παραλόγου. Ο στόχος του Ιονέσκο δεν ήταν να αφηγηθεί μια "λογική" ιστορία με αρχή, μέση και τέλος, αλλά να σοκάρει, να αποδομήσει τις βεβαιότητές μας και να μας κάνει να γελάσουμε (ή να αμηχανευτούμε) με τα αδιέξοδα της ανθρώπινης επικοινωνίας.  

Αν θέλουμε να αποκωδικοποιήσουμε τι ακριβώς συμβαίνει κάτω από την επιφάνεια της τρέλας, το νόημα του έργου κινείται σε τρεις βασικούς άξονες:

1. Η κατάρρευση της γλώσσας και της επικοινωνίας

Στην αρχή, ο Καθηγητής και η Μαθήτρια επικοινωνούν φυσιολογικά. Σιγά-σιγά όμως, καθώς προχωρά το «μάθημα» (από την απλή πρόσθεση σε γλωσσικές ασκήσεις), οι λέξεις χάνουν τη σημασία τους. Ο Ιονέσκο δείχνει πόσο εύκολα η γλώσσα μπορεί να γίνει κενή περιεχομένου, μια ακατάσχετη φλυαρία που αντί να ενώνει τους ανθρώπους, τους απομακρύνει και τους μπερδεύει.  

2. Η κατάχρηση εξουσίας και η βία της γνώσης

Το έργο είναι μια σκοτεινή σάτιρα για τον τρόπο που η εξουσία επιβάλλεται στους αδύναμους. Ο Καθηγητής ξεκινά ως ένας συνεσταλμένος, φοβιστικός γέρος, αλλά όσο η Μαθήτρια αδυνατεί να καταλάβει (και αρχίζει να πονάει, συμβολικά, από την πίεση), εκείνος μεταμορφώνεται σε έναν τύραννο. Η γνώση εδώ δεν απελευθερώνει· γίνεται ένα όπλο επιβολής, μια ψυχολογική (και τελικά σωματική) δολοφονία.  

3. Ο φαύλος κύκλος του παραλόγου

Στο φινάλε του έργου, ο Καθηγητής σκοτώνει τη μαθήτρια, αλλά αμέσως μετά ετοιμάζεται να υποδεχτεί την επόμενη νέα μαθήτρια. Ο Ιονέσκο σατιρίζει την ανθρώπενη ροπή να επαναλαμβάνουμε τα ίδια λάθη αέναα, μέσα σε μια κοινωνία που έχει χάσει τη λογική της. Όπως προειδοποιεί και η υπηρέτρια στο έργο: «Τα μαθηματικά οδηγούν στη φιλολογία, και η φιλολογία οδηγεί στο έγκλημα».  

Με λίγα λόγια...

Το έργο δεν προσφέρεται για "ορθολογική" ερμηνεία. Λειτούργησε για εσάς ακριβώς όπως το είχε σχεδιάσει ο συγγραφέας: ως ένας καθρέφτης της αλλοτρίωσης, της αδυναμίας μας να συνεννοηθούμε πραγματικά και των παράλογων μηχανισμών της εξουσίας. 

Ο Ιonesco δεν θέλει να σε κάνει να νιώσεις ηλίθιος. 

Αντίθετα, ήθελε να σε κάνει να ξυπνήσεις από την πνευματική νάρκη της καθημερινότητας.

• Το σοκ ως θεραπεία: Ο ίδιος πίστευε ότι οι άνθρωποι ζούμε μηχανικά, αποδεχόμαστε έτοιμες κλισέ φράσεις, θεωρίες και κανόνες χωρίς ποτέ να σκεφτόμαστε το βάθος τους. Για να ταρακουνήσει αυτή τη νοητική τεμπελιά, χρειαζόταν ένα είδος «πνευματικού ηλεκτροσόκ».

• Η σάτιρα της "αυθεντίας": Στο έργο, ο «έξυπνος» είναι ο Καθηγητής – ένας τύραννος που καταλήγει γελοίος και δολοφόνος. Ο Ιονέσκο δεν κοροϊδεύει εσάς που δεν καταλαβαίνετε· κοροϊδεύει αυτούς που νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα και μας ταΐζουν έτοιμη, κενή γνώση.

• Η δική του αποκάλυψη: Ο Ιonesco ξεκίνησε να γράφει το έργο προσπαθώντας ο ίδιος να μάθει μια ξένη γλώσσα (αγγλικά) από εγχειρίδια αυτοδιδασκαλίας. 

Παρατήρησε ότι οι διάλογοι μέσα σε αυτά τα βιβλία ήταν τόσο ηλίθιοι, τεχνητοί και αποστειρωμένοι (π.χ. «ο αδελφός του γείτονα έχει τρία μήλα»), που ένιωσε πως η ίδια η ανθρώπινη επικοινωνία έχει καταντήσει ένα απέραντο, κενό ανέκδοτο.  

Οπότε, όταν νιώθεις μπερδεμένος και χαμένος, πέτυχες ακριβώς τον στόχο του θεάτρου του: 

αντί να καθίσεις παθητικά να «χωνέψεις» μια ιστορία, αναγκάστηκες να έρθεις αντιμέτωπος με το απόλυτο τίποτα πάνω στο οποίο συχνά χτίζουμε τις ζωές μας.

οι περιπέτειες του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα

https://gemini.google.com/share/b52e01e3aa23?skid=fecebcc8-990d-4144-b037-13b8291d1a3d

Καλύτερα πρωτόγονοι

 Καλύτερα πρωτόγονοι;

Όταν ήμουνα μικρός και πήγαινα διακοπές στο χωριό του πατέρα μου στην Κρήτη, θυμάμαι ότι τα ζώα υπήρχαν γιατί χρησίμευαν σε κάτι : 

οι κατσίκες για το γάλα , οι κότες για τα αυγά, ο σκύλος για φύλακας και οι γάτες για να τρώνε ποντίκια. 

Είχαν απλά χρηστική και όχι συναισθηματική αξία. 

Κανείς στο χωριό δεν εκστασιαζόταν με τη γάτα ή τον σκύλο του, κανείς δεν τον αγκάλιαζε , δεν τον έβαζε στο κρεβάτι και δεν τον φιλούσε στο στόμα.

Και προφανώς ο σκύλος δεν ήταν «οικογένεια».

Όλη αυτή η υπερβολική ζωοφιλία με τα ζώα συντροφιάς, νομίζω ότι συνιστά κοινωνική παθολογία. 

Βέβαια, οι ζωόφιλοι που ξέρω, τρώνε μπριζόλες και παϊδάκια στα κάρβουνα και δεν δίνουν δεκάρα για τα μοσχαράκια και προβατάκια που σφαγιάζονται ανηλεώς για να τα καταβροχθίσουν.

Δεν είναι αυθεντική ζωοφιλία.

Τα ζώα συντροφιάς, πέρα από την συναισθηματική έλλειψη που ψευτοαναπληρώνουν  δίνοντας αίσθηση συντροφικότητας, νομίζω ότι είναι και ένας κρίκος αποκατάστασης της χαμένης επαφής με την φύση . 

Νομίζω πως όλη αυτή η κοινωνική παθολογία έχει σχέση με την αστικοποίηση: 

γίναμε ανθρώπινα μυρμήγκια που ζουν σε άθλιες τσιμεντένιες τρύπες. 

Κορμιά που δεν πατάνε σε χώμα, που δεν βλέπουν φυσικά αυτοφυή δέντρα και δάση, που σπάνια βλέπουν ορίζοντα και ουρανό.

Όντα ανασφαλή και εγωκεντρικά που βασανίζονται από εξουσιαστικές σχέσεις στην εργασία, στην σχέση και στον γάμο. 

Αφύσικα πράγματα.

Και πάμε  να βρούμε ένα έμβιο όν που να μας θυμίζει ότι έχουμε σχέση με την φύση και να μας βεβαιώνει ότι μας προσέχει και ευχαριστιέται μαζί μας. 

Αυτό δηλαδή που σπάνια κάνει ένας σύζυγος ή ένας εραστής.

🙂

Βέβαια και αυτή η αίσθηση φυσικότητας και αυθεντικότητας , είναι αυταπάτη: 

τα ζώα μας θέλουν ως πηγές τροφίμων και όχι ως λαμπερές και ευαίσθητες προσωπικότητες.

Χέστηκαν για την προσωπικότητα και την ευαισθησία μας.

Έχουν εκφυλιστεί και αυτά.

Από κυνηγοί στα δάση έγιναν υπηρέτες, πληρωμένοι εραστές και κλόουν.

…ίσως  πρέπει όλοι να αποκτήσουμε ένα νέο πρωτογονισμό.

Και τα ζώα και εμείς.

Να γίνουμε όλοι ξανά σαν κυνηγοί : 

αυτόνομοι , ελεύθεροι και θαρραλέοι.

Η αστικοποίηση μας έκανε φοβισμένα ανθρώπινα κανίς.

Ο πολιτισμός έφερε ένα είδος αόρατης κακοποίησης.

Ιδιαιτερότητες στην Σοβιετική εκπαίδευση: Ντοστογέφσκι, Τολστόι, Παλαμάς, Πόλγκαρ

 

https://share.gemini.google/gxhnJGAqHuDp

Αλβανοί εναντίον Πακιστανών

 Τον είχα ασθενή είκοσι χρόνια.

Πολιτικός και διανοούμενος.

Αρκετά έντιμος ώστε να μην πάει στα ανώτατα κλιμάκια.. αλλά αρκετά κοντά τους ώστε να γνωρίζει  παρασκήνια.

Συζητούσαμε πότε πότε γιατί ένιωθε ασφάλεια μαζί μου .

Κάποτε ήταν τόσο αποκαλυπτικός που νόμιζα πως παραληρούσε.

Δεν είναι εύκολο πάντα να ξεχωρίσεις το παραλήρημα οπό τα γεγονότα.

Όλα τα προφητικά κείμενα, αν τα δεις αυστηρά,  έχουν και παραληρηματικό στοιχείο.

Βγάλε άκρη.

Παραθέτω ένα μονόλογό του, λίγο πριν πεθάνει.

Ομολογώ ότι μου σηκώθηκε η τρίχα.

Δεν είμαι για θρίλερ, ποτέ δεν τα άντεχα.

Προτιμώ κωμωδίες και ρομάντζα με happy end.

«Που Λες Γιατρέ»

Που λές, γιατρέ, η κατάσταση είναι χάλια για σας τους νεότερους .

Οι μόνοι που θα πολεμήσουν ενάντια στις συμμορίες των εξεγερμένων ισλαμιστών νέο-αποικιστών - που περιθάλπουμε ως «αδύναμους» και πρόσφυγες - θα είναι οι Αλβανοί  που ζουν εδώ.

Αλβανοί εναντίον Πακιστάν.

Οι ίδιοι θα πολεμήσουν και τις σάπιες μειονότητες τύπου ΛΟΑΤΚΙ κλπ που θέλουν να παρασύρουν όλες τις αρχές και τις παραδόσεις μας στον βούρκο, αφού μόνο σε αυτόν νιώθουν οικεία.

Οι εξελληνισμένοι Αλβανοί ίσως μας σώσουν μιά ακόμη φορά : 

όπως οι εξελληνισμένοι και Χριστιανοί Σουλιώτες πολέμησαν τους Τουρκαλβανους και τον Αλή Πασσά.

Ισως πολεμήσουν μαζί τους και τίποτε Σλάβοι , Ρωσσό-Πόντιοι, Αρμένηδες και Γεωργιανοί.

Κάποιοι δηλαδή αρκετά πρωτόγονοι και  αρκετά Χριστιανοί.

… δηλαδή αμόλυντοι από τον Δυτικό μηδενισμό.

Και οι Αλβανοί , Καυκάσιοι είναι στην ρίζα τους αλλά δεν το ξέρουν.

Καυκάσιοι που έχουν κάποια τσίπα ακόμα .

Όλοι εμείς οι υπόλοιποι, οι «Ρωμιοί» ,  έχουμε γίνει αδερφές στην ψυχή και κουράδες στο σώμα.

Δυό χιλιάδες χρόνια υποταγής και κακοποίησης, μας ξέσκισαν. 

Καμμιά τόλμη, καμμιά αξιοπρέπεια, καμμιά αλήθεια.

Όλα τα βλέπουμε ..σχετικά… 

…τάχα είμαστε διανοούμενοι. 

Κληρονόμοι των Στωικών και των Επικούριων.

Για μας δεν υπάρχει τίποτε σταθερό και άξιο προσοχής εκτός από την σάπιο-κοιλάρα μας και τα βρωμερά γεννητικά μας όργανα.

Αυτά  που μας απασχολούν με συνεχή κνησμό, υπολειτουργούντα από την κατανάλωση πορνογραφικού υλικού .

Αλλά το τέλος είναι κοντά .

Οι λίγοι δεν μπορούν να αντισταθούν στην  βρωμερή εκπόρνευση   της Δύσης και στην ακραία ισλαμική φανατίλα που παρήχθη ως αντίδραση σε αυτή.

Τσουνάμι από δυό διαφορετικές  εκρήξεις ηφαιστείων με παράγωγα κύματα που αλληλοσυγκρούονται κατευθυνόμενα στην παραλία με τον φραπέ μας.

Δεν ελπίζω πολλά.

Παρακαλώ να τα συντρίψουν όλα οι Κινέζοι κομμουνιστές.

Να γίνουμε όλοι Κινέζοι νεοπρολετάριοι.

Να διαμορφώνουμε χαρακτήρα διαβάζοντας τα Ανάλεκτα του Κομφούκιου και το κόκκινο βιβλιαράκι του Μάο.

Μια σωτήρια νέα αλλοτρίωση.

Όπως οι Χαν αφομοίωσαν τους Μογγόλους.

υπό απειλή ο γιατρός δεν λειτουργεί σωστά

 

Υπό απειλή

Ο γιατρός σήμερα, αισθάνεται απειλούμενος.

Και δεν είναι υπερβολή: 

είναι πραγματική απειλή. 

Απειλή να διασυρθεί, να φάει ξύλο στα ΤΕΠ, να μπει φυλακή.

Αυτή η αίσθηση απειλής,  είναι που επηρεάζει όλη την στάση και τις αποφάσεις του.

Και οι αποφάσεις, τελικά, δεν είναι οι καλύτερες αλλά οι ασφαλέστερες. 

Αν δεν λυθεί σωστά αυτό το πρόβλημα, η σχέση γιατρού - ασθενή - και συνολικά η περίθαλψη - θα πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο.

Δεν λέω ότι ο γιατρός - και ο κάθε επαγγελματίας και ο πολιτικός - δεν πρέπει να ελέγχονται. 

Προφανώς πρέπει να ελέγχονται. 

Αλλά υπό καθεστώς απειλής,  δεν λειτουργούν σωστά .

Δεν ξέρω τι πρέπει να γίνει: 

είναι πολύ δύσκολο πρόβλημα.

Στην ουσία είναι ένα κοινωνικό πρόβλημα που αφορά τις ανθρώπινες σχέσεις. 

Όσο είναι εγωκεντρικές, εξουσιαστικές και συμφεροντολογικές, προκοπή δεν θα δούμε. 

Χρειαζόμαστε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο.

Πρέπει ο Χριστός να κατέβει ξανά στην Γη. 

Όχι για να τιμωρήσει. 

Αλλά μπας και μας βάλει μυαλό. 

Την πρώτη φορά, έκανε μισή δουλειά. 

Πολύ φτωχό το αποτέλεσμα.

η τεχνητή νοημοσύνη μας εκπαιδεύει στην φυσική ανοησία

 Τα μαγαζιά της τεχνητής νοημοσύνης αγοράζουν ολόκληρα παλαιοβιβλιοπωλεία και σκανάρουν αστραπιαία το περιεχόμενο των βιβλίων και μετά τα καταστρέφουν.

Φαινόμενο που καταγράφεται και καταγγέλλεται δημοσίως. 

Μετά, όλοι εμείς εκπαιδεύουμε την μηχανή να σκέφτεται , να εκτιμά και να ψυχολογεί πρόσωπα και λαούς οι οποίοι σταδιακά γίνονται ηλίθιοι: 

ρωτούν την μηχανή πόσο πετρέλαιο χωράει η δεξαμενή τους και πόσο θα πληρώσουν τον πετρελαιά.

Στο δημοτικό οι εκθέσεις ιδεών και τα προβλήματα μαθηματικών λύνονται από την μηχανή όπως και οι πτυχιακές εργασίες και τα διδακτορικά στα πανεπιστήμια.

Μπορώ αύριο να έχω έτοιμο διδακτορικό πάνω στο ησυχαστικό κίνημα του 14ου αιώνα και την επιρροή που άσκησε στο Ισλάμ. 

Θα γίνω διδάκτωρ φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο του Ουντουμπούκου με 175 δολάρια μόνο και θα πάρω εξέχουσα θέση στο υπουργείο παιδείας ως σύμβουλος της υπουργού.

Τα εγγόνια μου δεν θα μάθουν ποτέ την προπαίδεια και θα ρωτούν πόσο κάνει πέντε φορές το επτά και αν ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν γενναίος γιατί ήταν τρανσέξουαλ.

Λαμπρό μέλλον μας αναμένει:

Θα είμαστε ανάπηροι και ηλίθιοι αλλά ευτυχισμένοι .

Το ιδανικό κοινό ψηφοφόρων.