Γιατί ο Τραμπ νιώθει ασύδοτος στο εξωτερικό να βομβαρδίζει αδιακρίτως?
Είναι θέμα χαρακτήρα ή το επιτρέπει η νομοθεσία?
Ο Gemini απαντά.
Ερ 1
Ο Προεδρος Τραμπ αποφάσισε την επϊθεση εναντίον του Ιράν χωρίς να συμβουλευτεί ούτε το Κονγκρεσο, ούτε την Γερουσία, ούτε τον στρατό , ούτε νομικούς των ΗΠΑ… σχετικά με την επιχείρηση:
ήταν δικαιόλογημενη μιά απρόκλητη επίθεση σε ένα κρατος που δεν απειλούσε τα συμφέροντα των ΗΠΑ?
Ειχε συνταγματικά το δικαίωμα να κάνει πόλεμο μόνο με δική του απόφαση?
Συνιστά πράξη προδοσίας να υποβληθει ο στρατός των ΗΠΑ σε απώλειες με νεκρούς και χιλιάδες τραυματίες, κατεστραμένες βάσεις και δαπάνη πολλών δεκάδων δισεκατομμυρίων δολλαρίων για να υπερασπιστει τα συμφέροντα ενός άλλου κράτους και κάτω απο την συμβουλή και υπό την υπόδειξη αλλοδαπού ηγέτη?
Συνιστούν εγκλήματα πολέμου οι απρόκλητοι βομβαρδισμοί αμάχων με χιλιάδες νεκρούς ?
Απ 1
Τα ερωτήματα που θέτετε αγγίζουν μερικά από τα πιο κρίσιμα και πολυσύνθετα ζητήματα του Συνταγματικού Δικαίου των ΗΠΑ, του Διεθνούς Δικαίου και της στρατιωτικής ηθικής.
Ακολουθεί μια ανάλυση των ερωτημάτων βάσει των νομικών, συνταγματικών και διεθνών πλαισίων:
1. Συνταγματικό δικαίωμα και ρόλος του Κογκρέσου (War Powers)
Το Σύνταγμα των ΗΠΑ (Άρθρο Ι, Ενότητα 8): Ορίζει ρητά ότι μόνο το Κογκρέσο έχει την εξουσία να κηρύσσει πόλεμο (Declare War Clause).
Ο ρόλος του Προέδρου (Άρθρο ΙΙ, Ενότητα 2): Ο Πρόεδρος είναι ο Αρχιστράτηγος (Commander-in-Chief) των Ενόπλων Δυνάμεων. Αυτό του δίνει τη δυνατότητα να διευθύνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, αλλά παραδοσιακά όχι να ξεκινά νέους πολέμους χωρίς έγκριση.
Η εξαίρεση της «Άμεσης Απειλής»: Νομικά, ο Πρόεδρος μπορεί να διατάξει μονομερή στρατιωτική δράση μόνο εάν συντρέχει άμεση απειλή επίθεσης κατά των ΗΠΑ ή των δυνάμεών τους.
Ψήφισμα Πολεμικών Εξουσιών (War Powers Resolution του 1973): Απαιτεί από τον Πρόεδρο να ενημερώνει το Κογκρέσο εντός 48 ωρών από την έναρξη στρατιωτικής δράσης και θέτει όριο 60 ημερών για την απόσπαση των δυνάμεων εάν δεν υπάρξει έγκριση/εξουσιοδότηση (AUMF).
Συμπέρασμα:
Εάν μια επίθεση πραγματοποιηθεί μονομερώς, χωρίς προηγούμενη έγκριση του Κογκρέσου και χωρίς την ύπαρξη αποδεδειγμένης, άμεσης απειλής κατά της επικράτειας ή των πολιτών των ΗΠΑ, συνταγματολόγοι και νομικοί τη θεωρούν αντισυνταγματική.
1. Η στάση του Πολιτικού Κατεστημένου και του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος
Τα ερωτήματα αυτά κάθε άλλο παρά ασήμαντα θεωρούνται, ωστόσο η αντιμετώπισή τους εξαρτάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τη κομματική ισορροπία και την πολιτική συγκυρία:
Η στάση των Ρεπουμπλικανών: Εντός του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος (GOP) υπάρχουν δύο κύριες τάσεις:
Οι Παραδοσιακοί/Ιεράκια (Neoconservatives): Υποστηρίζουν ιστορικά μια επιθετική εξωτερική πολιτική και την ισχυρή προεδρική εξουσία (την λεγόμενη θεωρία της «Ενιαίας Εκτελεστικής Εξουσίας» / Unitary Executive Theory). Για αυτούς, η στρατιωτική δράση κατά αντιπάλων όπως το Ιράν θεωρείται στρατηγικά αναγκαία, ανεξαρτήτως αυστηρών συνταγματικών διατυπώσεων.
Οι Απομονωτιστές / "America First": Μια νεότερη πτέρυγα, επηρεασμένη από τον Ντόναλντ Τραμπ, εναντιώνεται στους «ατελείωτους πολέμους» (endless wars). Ωστόσο, όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται από ηγέτη του ίδιου τους του κόμματος, η κομματική συσπείρωση συνήθως υπερισχύει της κριτικής.
Η στάση των Δημοκρατικών: Οι Δημοκρατικοί συχνά καταγγέλλουν τέτοιες μονομερείς ενέργειες ως αντισυνταγματικές παραβιάσεις των εξουσιών του Κογκρέσου (War Powers), αλλά όταν βρίσκονται οι ίδιοι στην εξουσία, συχνά κάνουν χρήση των ίδιων ακριβώς προεδρικών υπερεξουσιών.
2. Γιατί το Δικαστικό Σύστημα (Ανώτατο Δικαστήριο) ΔΕΝ παρεμβαίνει;
Πολλοί αναρωτιούνται γιατί τα αμερικανικά δικαστήρια δεν ακυρώνουν μια αντισυνταγματική στρατιωτική επιχείρηση. Ο λόγος είναι μια σειρά από θεμελιώδειςνομικές δογματικές αρχές του Αμερικανικού Δικαίου:
1. Η Δογματική του «Πολιτικού Ζητήματος» (Political Question Doctrine):
Τα ομοσπονδιακά δικαστήρια και το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ συστηματικά αρνούνται να δικάσουν υποθέσεις που αφορούν τη χρήση στρατιωτικής βίας στο εξωτερικό. Θεωρούν ότι η διαμάχη για το ποιος αποφασίζει τον πόλεμο (Πρόεδρος vs Κογκρέσο) είναι πολιτικήδιαμάχη μεταξύ των δύο άλλων εξουσιών και όχι νομικό ζήτημα για τους δικαστές.
2. Έλλειψη Νομιμοποίησης (Locus Standi / Standing):
Για να προσφύγει κάποιος στα αμερικανικά δικαστήρια, πρέπει να αποδείξει ότι υπέστη άμεση, προσωπική και συγκεκριμένη βλάβη. Τα δικαστήρια έχουν επανειλημμένα απορρίψει προσφυγές από βουλευτές, πολίτες ή φαντάρους, κρίνοντας ότι δεν έχουν τη νομική ιδιότητα να μηνύσουν τον Πρόεδρο για αποφάσεις πολέμου.
3. Δικαστική Ασυλία και Εξωτερική Πολιτική:
Το Σύνταγμα δίνει στον Πρόεδρο τεράστια περιθώρια ως προς τη διαχείριση των διεθνών σχέσεων, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη την ποινική ή αστική διώξη του για στρατιωτικές εντολές κατά τη διάρκεια της θητείας του.
3. Πώς ελέγχεται τελικά ο Πρόεδρος αν παραβιάσει το Σύνταγμα;
Εφόσον τα δικαστήρια αυτοεξαιρούνται, ο έλεγχος του Προέδρου επαφίεται αποκλειστικά στα πολιτικά μέσα που διαθέτει το Κογκρέσο:
Έλεγχος του Προϋπολογισμού (Power of the Purse): Το Κογκρέσο μπορεί να διακόψει τη χρηματοδότηση μιας στρατιωτικής επιχείρησης
Ψήφισμα Πολεμικών Εξουσιών (War Powers Resolution): Μπορεί να υπερψηφίσει απόφαση που διατάσσει την αποχώρηση των στρατευμάτων.
Παραπομπή και Καθαίρεση (Impeachment): Η έσχατη συνταγματική λύση για «υψηλά εγκλήματα και πλημμελήματα».
Το πρόβλημα στην πράξη: Όλα τα παραπάνω απαιτούν αυξημένες πλειοψηφίες στο Κογκρέσο. Στο σημερινό έντονα πολωμένο πολιτικό περιβάλλον των ΗΠΑ, είναι σχεδόν αδύνατο να συγκεντρωθεί η απαραίτητη πλειοψηφία για να τιμωρηθεί ή να μπλοκαριστεί ένας Πρόεδρος από το ίδιο του το κόμμα, καθιστώντας τους συνταγματικούς μηχανισμούς ελέγχου (checks and balances) πολιτικά αδρανείς σε θέματα εξωτερικού πολέμου.
Ερ 2
Αρα ούτε οι συγγενείς των σκοτωμένων στρατιωτών, μπορούν να κάνουν αγωγή κατά του Προέδρου και κατά του Αμερικανικού κράτους για απόφαση που οδήγησε σε αναίτιους θανάτους?
Απ 2
Όχι, στην πράξη δεν μπορούν.
Όσο σκληρό κι αν ακούγεται, το αμερικανικό νομικό σύστημα είναι δομημένο με τέτοιον τρόπο ώστε να καθιστά σχεδόν αδύνατη την υποβολή αγωγής ή μήνυσης κατά του Προέδρου ή του Αμερικανικού Δημοσίου από οικογένειες πεσόντων στρατιωτών για αποφάσεις που ελήφθησαν στο πλαίσιο στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Αυτό οφείλεται σε τρεις θεμελιώδεις νομικές ασπίδες που προστατεύουν το κράτος και τον Πρόεδρο:
1. Η Δόγμα Feres (Feres Doctrine) – Η απόλυτη ασπίδα για τις Ένοπλες Δυνάμεις
Πρόκειται για μια απόφαση-σταθμό του Ανωτάτου Δικαστηρίου των ΗΠΑ από το 1950, η οποία ερμηνεύει τον νόμο περί αστικής ευθύνης του δημοσίου (Federal Tort Claims Act).
Τι ορίζει: Τα μέλη των Ενόπλων Δυνάμεων (και οι οικογένειές τους) δεν έχουν το δικαίωμα ναμηνύσουν την αμερικανική κυβέρνηση για τραυματισμούς ή θανάτους που συνέβησαν κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας τους («incident to service»).
Το σκεπτικό των δικαστηρίων:
1. Η στρατιωτική πειθαρχία και η δομή διοίκησης θα κατέρρεαν αν οι φαντάροι ή οι συγγενείς τους μπορούσαν να πάνε τους διοικητές ή τον Αρχιστράτηγο (Πρόεδρο) στα πολιτικά δικαστήρια για λάθος τακτικές ή στρατηγικές αποφάσεις.
2. Η πολιτεία παρέχει ήδη ένα ειδικό σύστημα αποζημιώσεων, συντάξεων και παροχών στις οικογένειες των πεσόντων (μέσω του Department of Veterans Affairs), το οποίο αντικαθιστά το δικαίωμα προσφυγής στα αστικά δικαστήρια.
2. Απόλυτη Προεδρική Ασυλία (Presidential Immunity)
Όσον αφορά προσωπικά τον Πρόεδρο των ΗΠΑ:
Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει κρίνει (υπόθεση Nixon v. Fitzgerald και πρόσφατες σχετικές αποφάσεις) ότι ο Πρόεδρος απολαμβάνει απόλυτη ασυλία από αστικές αγωγές αποζημίωσης για όλες τις επίσημες πράξεις που εκτελεί στο πλαίσιο των συνταγματικών του καθηκόντων.
Η διαταγή διεξαγωγής μιας στρατιωτικής επιχείρησης ως Αρχιστράτηγος (Commander-in-Chief) θεωρείται η πλέον «επίσημη πράξη» του αξιώματός του.
Συνεπώς, κανένα αμερικανικό δικαστήριο δεν κάνει δεκτή αγωγή κατά του Προέδρου ως ατόμου για τις συνέπειες μιας στρατιωτικής διαταγής.
3. Κρατική Ασυλία (Sovereign Immunity)
Βάσει του αγγλοσαξονικού δικαίου, ισχύει η αρχή ότι «το Κράτος δεν μπορεί να μηνυθείχωρίς τη δική του συγκατάθεση».
Ακόμη κι αν οι συγγενείς υποστηρίξουν ότι η επίθεση ήταν «αναίτια», «παράνομη» ή «αντισυνταγματική», τα δικαστήρια απορρίπτουν την υπόθεση πριν καν μπει στην ουσία της, επικαλούμενα έλλειψη δικαιοδοσίας.
Υπήρξαν ποτέ εξαιρέσεις;
Στην ιστορία των ΗΠΑ, οικογένειες στρατιωτών που έχασαν τη ζωή τους σε αμφιλεγόμενους πολέμους (όπως στο Βιετνάμ ή στο Ιράκ το 2003) προσπάθησαν επανειλημμένα να προσφύγουν στη δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι οι πόλεμοι αυτοί βασίστηκαν σε ψευδή στοιχεία ή έγιναν χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.
Το αποτέλεσμα ήταν πάντα το ίδιο: Όλες οι αγωγές απορρίφθηκαν στο αρχικό στάδιο από τα ομοσπονδιακά δικαστήρια.
Σύνοψη:
Η ευθύνη ενός Προέδρου για την απώλεια ζωών αμερικανών στρατιωτών σε έναν «αναίτιο» ή αντισυνταγματικό πόλεμο είναι αποκλειστικά πολιτική και ιστορική (μέσω της καταψηφισής του, της κατακραυγής της κοινής γνώμης ή της συνταγματικής παραπομπής από το Κογκρέσο) και ποτέ αστική ή ποινική στα αμερικανικά δικαστήρια.
Ερ 3
…συγγνώμη, αλλά όλα αυτά, όπως τα ακούω, μου δίνουν την εντύπωση ότι το νομικό και συνταγματικό συστημα των ΗΠΑ είναι κομμένο και ραμμένο στην επίτευξη μιάς νομικής θωράκισης του Προέδρου…
…σε σημείο που να καθίσταται απρόσβλητος - και συνεπως ασύδοτος - στο εξωτερικό.
Είναι σαν να του λένε… «κάνε ό,τι θέλεις αγόρι μου στους κακομοίρηδες ή ενοχλητικούς εκεί εξω και μην ανησυχείς… δεν πρόκειται να σε πειράξει κανείς!
…και αν σκοτωθούν και κάμποσες χιλιάδες δικοί μας στρατιώτες , μην ανησυχείς!
…κανείς συγγενής τους δεν θα βγάλει άκρη στα δικαστήρια μας!
Και όσο για τους φτωχοδιάβολους - μαύρους, κίτρινους και …Σέρβους - που θα αφανίσεις σκόπιμα ή κατα λάθος σε κάνα γάμο στην Καμπούλ ,όλα καλά! αυτοί και αν δεν θα βγάλουν ποτέ άκρη νομικά!»
Απ 3
Η διαπίστωσή σας αποτυπώνει αυτό που πολλοί συνταγματολόγοι, ειδικοί του διεθνούς δικαίου και επικριτές της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής αποκαλούν «ΑυτοκρατορικήΠροεδρία» (Imperial Presidency).
Αυτό το συναίσθημα δεν είναι αβάσιμο.
Η ιστορική και νομική εξέλιξη των ΗΠΑ, ειδικά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και ακόμη περισσότερο μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, έχει δημιουργήσει ένα πλαίσιο όπου η εκτελεστική εξουσία απολαμβάνει τεράστια ελευθερία κινήσεων στο εξωτερικό με ελάχιστο δικαστικό ή ποινικό έλεγχο.
Οι βασικοί πυλώνες που συντηρούν αυτή την κατάσταση συμπυκνώνονται στα εξής σημεία:
1. Η Ασυλία έναντι των Ξένων Θυμάτων (Foreign Victims)
Όπως πολύ εύστοχα επισημάνατε για τους αμάχους στο εξωτερικό, το αμερικανικό σύστημα καθιστά την αναζήτηση δικαιοσύνης από αλλοδαπούς σχεδόν αδύνατη:
Απόρριψη Προσφυγών: Αλλοδαποί πολίτες που υπέστησαν βλάβες από αμερικανικούς βομβαρδισμούς (π.χ. στο Αφγανιστάν, το Ιράκ ή τη Σερβία) έχουν προσπαθήσει επανειλημμένα να προσφύγουν σε αμερικανικά δικαστήρια. Όλες οι υποθέσεις απορρίπτονται επικαλούμενες τη «Στρατιωτική/Εξωτερική Αναγκαιότητα» ή την κρατική ασυλία.
Μη Αναγνώριση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ΔΠΔ): Οι ΗΠΑ δεν έχουν επικυρώσει το Καταστατικό της Ρώμης για το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης. Μάλιστα, υπάρχει αμερικανικός νόμος του 2002 (γνωστός ειρωνικά ως American Service-Members' Protection Act ή "The Hague Invasion Act"), που εξουσιοδοτεί τον Πρόεδρο να χρησιμοποιήσει ακόμη και στρατιωτική βία για να απελευθερώσει Αμερικανό πολίτη ή στρατιώτη που τυχόν κρατείται ή δικάζεται από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
2. Πώς δημιουργήθηκε η «Αυτοκρατορική Προεδρία»;
Το αρχικό Αμερικανικό Σύνταγμα του 1787 σχεδιάστηκε για το ακριβώς αντίθετο: οι «Ιδρυτές Πατέρες» (Founding Fathers) φοβούνταν την τυραννία και γι' αυτό έδωσαν την εξουσία του πολέμου στο Κογκρέσο. Πώς φτάσαμε όμως στο σήμερα?
1. Ο Ψυχρός Πόλεμος και η Πυρηνική Εποχή: Με την εμφάνιση των πυρηνικών όπλων, επικράτησε η λογική ότι ο Πρόεδρος πρέπει να μπορεί να αντιδράσει σε δευτερόλεπτα χωρίς να περιμένει συνεδριάσεις και ψηφοφορίες στο Κογκρέσο.
2. Ο «Πόλεμος κατά της Τρομοκρατίας» (Post-9/11): Το Κογκρέσο μεταβίβασε οικειοθελώς τεράστιες εξουσίες στον Πρόεδρο μέσω των «Εξουσιοδοτήσεων Χρήσης Στρατιωτικής Βίας» (AUMF). Αυτές οι εξουσιοδοτήσεις χρησιμοποιήθηκαν ως «λευκή επιταγή» για στρατιωτικές επιχειρήσεις σε δεκάδες χώρες επί δεκαετίες.
3. Η Οικειοθελής Υποχώρηση του Κογκρέσου: Το ίδιο το Κογκρέσο συχνά προτιμά να μην αποφασίζει για πολέμους. Εάν ένας πόλεμος πάει καλά, οι πολιτικοί καρπώνονται τη νίκη· αν πάει στραβά, ρίχνουν όλη την ευθύνη στον Πρόεδρο χωρίς να αναλαμβάνουν το πολιτικό κόστος.
3. Η Αρχή της «Κρατικής Σκοπιμότητας» έναντι του Δικαίου
Στη θεωρία των διεθνών σχέσεων, αυτό περιγράφεται από τη σχολή του Ρεαλισμού(Realpolitik):
Τα μεγάλα και ισχυρά κράτη –και ειδικά οι υπερδυνάμεις– σχεδιάζουν το νομικό τους σύστημα έτσι ώστε να εξυπηρετεί την εθνική τους ισχύ και ασφάλεια, βάζοντας τη στρατηγική σκοπιμότητα πάνω από τους αφηρημένους κανόνες δικαιοσύνης ή τους διεθνείς θεσμούς.
Σύνοψη
Η εντύπωσή σας επιβεβαιώνεται από τη σκληρή πραγματικότητα της διεθνούς πολιτικής:
Το αμερικανικό νομικό πλαίσιο παρέχει σχεδόν πλήρη ασυλία στον Πρόεδρο και τις ΈνοπλεςΔυνάμεις για πράξεις στο εξωτερικό, μετατρέποντας τον έλεγχο από νομικό σε αμιγώς πολιτικό.
Όσο δεν υπάρχει πολιτική βούληση εντός των ΗΠΑ (από τους ψηφοφόρους και το Κογκρέσο) για να τεθούν όρια, ο εκάστοτε Πρόεδρος διατηρεί τη δυνατότητα να ενεργεί ανεξέλεγκτα στη διεθνή σκηνή.
Πιστεύετε ότι η πίεση από τη διεθνή κοινότητα ή μια αλλαγή στην αμερικανική κοινή γνώμη θα μπορούσε ποτέ να αναγκάσει το σύστημα των ΗΠΑ να μεταρρυθμίσει αυτή την προεδρική υπερεξουσία;
Ερ 4
Και αφού οι Founding Fathers που τους έχουν ιερά εικονίσματα , έλεγαν άλλα, τώρα πως εξελίχθηκαν οι Αμερικανοί πολιτικοί έτσι που αψηφούν κατάφορα τις αρχές τους?
Νιώθουν καθόλου ντροπή που τους έχουν κρεμασμένους σε πορτραίτα στο Κονγκρεσο, την Γερουσία και τον Λευκό Οίκο και, από κάτω, κάνουν ακριβώς τα αντίθετα?
Το επισημαίνει κανείς πολιτικός ή πολιτικός επιστήμονας αυτό να το καταλάβει και ο λαουτζίκος που καμαρώνει γιά την «πλέρια δημοκρατία»?
Απ 4
Η αντίφαση που περιγράφετε ανάμεσα στα ιδανικά των Ιδρυτών Πατέρων (Founding Fathers) και τη σύγχρονη αμερικανική πραγματικότητα είναι ένα από τα πιο κεντρικά θέματα συζήτησης στην αμερικανική πολιτική επιστήμη, την ιστορία και τον δημόσιο διάλογο.
Η εξέλιξη αυτή δεν έγινε εν μια νυκτί, αλλά μέσα από μια μακρά ιστορική διαδρομή, όπου η ισχύς και η αυτοκρατορική εξέλιξη υπερίσχυσαν των αρχικών συνταγματικών φραγμών.
1. Πώς έφτασαν να αψηφούν τις αρχές των Ιδρυτών Πατέρων;
Οι Founding Fathers (όπως ο Τζορτζ Ουάσινγκτον, ο Τόμας Τζέφερσον και ο Τζέιμς Μάντισον) είχαν σχεδιάσει μια δημοκρατία που μισούσε τους μόνιμους στρατούς και φοβόταν τις εμπλοκές στο εξωτερικό.
Ο φόβος της Αυτοκρατορίας:
Στην περίφημη Aποχαιρετιστήρια Ομιλία του (1796), ο Τζορτζ Ουάσινγκτον προειδοποιούσε ρητά τις ΗΠΑ να αποφύγουν τις «ξένες εμπλοκές» (foreign entanglements). Ο Τζέιμς Μάντισον έγραφε ότι «κανένα έθνος δεν μπορεί να διατηρήσει την ελευθερία του εν μέσω διαρκούς πολέμου».
Η μεταμόρφωση σε Υπερδύναμη:
Όταν οι ΗΠΑ αναδείχθηκαν σε παγκόσμια υπερδύναμη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ιδεολογία άλλαξε. Δημιουργήθηκε το αφήγημα του «Εξαιρετισμού» (American Exceptionalism) — δηλαδή η ιδέα ότι οι ΗΠΑ δεν είναι μια «κοινή» αυτοκρατορία, αλλά ο «φάρος της δημοκρατίας» που έχει χρέος να αστυνομεύει τον πλανήτη.
Συνταγματική «Δημιουργική» Ερμηνεία:
Οι πολιτικοί και οι νομικοί του Λευκού Οίκου άρχισαν να χρησιμοποιούν τη δικαιολογία ότι ο κόσμος άλλαξε, οι απειλές έγιναν άμεσες (πυρηνικά, τρομοκρατία) και ότι οι ιδέες του 18ου αιώνα δεν επαρκούν για την προστασία της χώρας στον 21ο αιώνα.
2. Νιώθουν «ντροπή» κάτω από τα πορτραίτα;
Στην πολιτική σκακιέρα, το αίσθημα της ντροπής σπάνια υπερισχύει της πολιτικής επιβίωσης και της ισχύος. Αντί για ντροπή, το πολιτικό κατεστημένο χρησιμοποιεί τα πορτραίτα των Ιδρυτών Πατέρων ως εργαλείο εργαλειακής νομιμοποίησης:
Επιλεκτική μνήμη:
Κάθε παράταξη «δανείζεται» από τους Founding Fathers όποιο απόφθεγμα εξυπηρετεί την ατζέντα της. Όταν οι Ρεπουμπλικανοί θέλουν να προστατεύσουν την οπλοκατοχή, επικαλούνται τη 2η Τροπολογία· όταν όμως διεξάγουν πολέμους στο εξωτερικό, ξεχνούν τις προειδοποιήσεις του Τζέφερσον για την αποφυγή των πολέμων.
Πολιτικός κυνισμός:
Η διατήρηση των συμβόλων δημιουργεί την ψευδαίσθηση της συνέχειας. Οι πολιτικοί πείθουν τον εαυτό τους (και το κοινό) ότι ενεργούν «στο πνεύμα των Ιδρυτών», ακόμα κι αν παραβιάζουν το γράμμα του Συντάγματος.
3. Το επισημαίνει κανείς στον αμερικανικό λαό;
Ναι, πάρα πολλοί — αλλά οι φωνές τους συχνά περιθωριοποιούνται.
Υπάρχει μια ισχυρή παράδοση κριτικής στην αμερικανική κοινωνία, την οποία εκφράζουν διάφορες ομάδες:
Α. Πολιτικοί Επιστήμονες και Ιστορικοί
Ο ιστορικός Arthur Schlesinger Jr. έγραψε το εμβληματικό βιβλίο The Imperial Presidency (Η Αυτοκρατορική Προεδρία) ήδη από το 1973, προειδοποιώντας ότι ο Πρόεδρος έχει μετατραπεί σε «μονάρχη» στο εξωτερικό.
Διανοητές όπως ο Νόαμ Τσόμσκι (Noam Chomsky) και ο Τσάλμερς Τζόνσον (Chalmers Johnson) έχουν αναλύσει εκτενώς πώς η Αμερικανική Δημοκρατία διαβρώθηκε από την Αμερικανική Αυτοκρατορία.
Β. Πολιτικοί (από τα άκρα του πολιτικού φάσματος)
Ελευθεριακοί / Δεξιοί (Libertarians): Πολιτικοί όπως ο Ρον Πολ (Ron Paul) και ο γιος του Ραντ Πολ (Rand Paul) στο Κογκρέσο, φωνάζουν επί δεκαετίες ότι οι μονομερείς πόλεμοι είναι αντισυνταγματικοί και προσβάλλουν τη μνήμη των Founding Fathers.
Προοδευτικοί / Αριστεροί (Progressives): Πολιτικοί όπως ο Μπέρνι Σάντερς (Bernie Sanders) και μέλη της αριστερής πτέρυγας των Δημοκρατικών καταγγέλλουν συνεχώς τις στρατιωτικές επεμβάσεις, το τεράστιο στρατιωτικό προϋπολογισμό (Military-Industrial Complex) και την έλλειψη δημοκρατικού ελέγχου.
Γ. Ο «Λαουτζίκος» και η Αμερικανική Κοινή Γνώμη
Γιατί ο μέσος Αμερικανός πολίτης δεν αντιδρά εντονότερα;
1. Επαγγελματικός Στρατός: Από το 1973 και μετά, δεν υπάρχει υποχρεωτική στρατιωτική θητεία (Draft). Οι πόλεμοι διεξάγονται από μισθοφόρους και επαγγελματίες. Όταν ο γιος του μέσου πολίτη δεν κινδυνεύει να πάει υποχρεωτικά στο μέτωπο, το ενδιαφέρον για τον πόλεμο μειώνεται κατακόρυφα
2. Μιντιακή Προπαγάνδα: Τα μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα (Fox News, CNN, MSNBC) συχνά υιοθετούν τη γλώσσα της «εθνικής ασφάλειας» και του πατριωτισμού, παρουσιάζοντας τις στρατιωτικές επιχειρήσεις ως αναγκαία άμυνα.
3. Οικονομία & Απόσταση: Για τον μέσο Αμερικανό, οι πόλεμοι γίνονται χιλιάδες μίλια μακριά. Όσο η καθημερινότητά του δεν επηρεάζεται άμεσα, η «πλέρια δημοκρατία» παραμένει ένα βολικό αφήγημα υπερηφάνειας.
Σύνοψη: Η τραγική ειρωνεία της αμερικανικής ιστορίας είναι ότι η χώρα μετατράπηκε ακριβώς σε αυτό που οι Ιδρυτές Πατέρες της μισούσαν: μια παγκόσμια αυτοκρατορία με υπερσυγκεντρωτική εκτελεστική εξουσία.
Το σύστημα διατηρεί τα πορτραίτα και τη ρητορική των Founding Fathers όχι για να καθοδηγείται από αυτά, αλλά για να χρυσώνει το χάπι της αυτοκρατορικής αυθαίρετης ισχύος.