Ο ουτοπικός σοσιαλισμός του Ανδρέα Παπανδρέου
Το περιστατικό συνέβη στα μέσα της δεκαετίας του 1980 (γύρω στο 1985), όταν η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ άρχισε να εφαρμόζει το πρώτο σκληρό σταθεροποιητικό πρόγραμμα οικονομικής λιτότητας (το γνωστό πρόγραμμα του Κώστα Σημίτη).
Επειδή η στροφή αυτή ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με τα ριζοσπαστικά συνθήματα της «Αλλαγής» και της «κοινωνικοποίησης», ο Ανδρέας Παπανδρέου έπρεπε να δικαιολογήσει ιδεολογικά γιατί το κόμμα του παραμένει σοσιαλιστικό, παρά τη φιλελεύθερη πολιτική.
Η δικαιολογία του Ανδρέα: Σε μια προσπάθεια πολιτικού ελιγμού, δήλωσε δημόσια ότι το ΠΑΣΟΚ δεν πρεσβεύει τον ορθόδοξο μαρξιστικό σοσιαλισμό (της ταξικής πάλης και της κρατικοποίησης των πάντων), αλλά έναν «άλλο» σοσιαλισμό, πιο ανθρωποκεντρικό και συνεργατικό, φέρνοντας ως παράδειγμα τα θεωρητικά μοντέλα του Σαρλ Φουριέ και του Ανρί ντε Σαιν Σιμόν.
Η «πάσα» από τον γιο του: Στο πολιτικό παρασκήνιο της εποχής (όπως αποτυπώθηκε σε άρθρα της περιόδου), αναφερόταν χιουμοριστικά ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου υιοθέτησε αυτή τη γραμμή επειδή του τη σύστησε ο γιος του, Νίκος Παπανδρέου, ο οποίος εκείνο τον καιρό έκανε τη διατριβή του στο πανεπιστήμιο Πρίνστον και μελετούσε τους ουτοπικούς σοσιαλιστές.
Το πάρτι της αντιπολίτευσης: Η δεξιά αντιπολίτευση (Νέα Δημοκρατία) και οι εφημερίδες της εποχής άδραξαν την ευκαιρία για ανελέητο τρολάρισμα. Κατηγόρησαν τον Παπανδρέου ότι, για να καλύψει την αποτυχία της οικονομικής του πολιτικής και τη λιτότητα, «ανακάλυψε» ξεχασμένους θεωρητικούς του 19ου αιώνα που οραματίζονταν ρομαντικές κοινότητες (τα φαλανστήρια του Φουριέ), βαφτίζοντας την υποχώρηση ως «ουτοπικό σοσιαλισμό».
Τα φαλανστήρια (phalanstères) ήταν η κεντρική ιδέα του Γάλλου ουτοπικού σοσιαλιστή Σαρλ Φουριέ(Charles Fourier) για την αναδιοργάνωση της κοινωνίας, την οποία είχε οραματιστεί στις αρχές του 19ου αιώνα.
Ήταν ουσιαστικά αυτοδιοικούμενες, κοινοβιακές παραγωγικές κοινότητες, σχεδιασμένες να αντικαταστήσουν τις χαοτικές και απάνθρωπες πόλεις της βιομηχανικής επανάστασης.
Η δομή και η λειτουργία τους
- Ο πληθυσμός: Κάθε φαλανστήριο θα αποτελούνταν από περίπου 1.600 έως 1.800 άτομα, τα οποία Φουριέ ονόμαζε «Φάλαγγα» (Phalange).
- Το κτίριο: Ήταν ένα τεράστιο, ενιαίο συγκρότημα (σαν μεγάλο ανάκτορο ή σύγχρονο resort) που περιλάμβανε κατοικίες, εργαστήρια, βιβλιοθήκες, τραπεζαρίες και καλλιεργήσιμη γη γύρω του.
- Η εργασία ως απόλαυση: Οι άνθρωποι δεν θα έκαναν μια μόνο δουλειά. Θα άλλαζαν αντικείμενο εργασίας πολλές φορές την ημέρα ανάλογα με τις επιθυμίες και τα ταλέντα τους, ώστε η εργασία να μην είναι καταναγκασμός αλλά παιχνίδι.
- Συνδυασμός αγροτικής και βιομηχανικής παραγωγής: Η βάση της οικονομίας τους ήταν η γεωργία, αλλά συμπληρωνόταν από την οικοτεχνία και τη χειροτεχνία.
Γιατί έγινε «τζερτζελές» με τον Ανδρέα:
Όταν ο Ανδρέας Παπανδρέου αναφέρθηκε στον Φουριέ τη δεκαετία του '80, η αντιπολίτευση τον κατηγόρησε ότι η πολιτική του ΠΑΣΟΚ για τους αγροτικούς συνεταιρισμούς και τις «κοινωνικοποιήσεις» επιχειρήσεων (που συχνά κατέληγαν ζημιογόνες) ήταν μια αναβίωση αυτών των ξεπερασμένων, ρομαντικών 19ου αιώνα πειραμάτων. Ο τύπος της εποχής ειρωνευόταν ότι το ΠΑΣΟΚ προσπαθούσε να μετατρέψει την ελληνική επαρχία και τα χωριά σε «φαλανστήρια».
Δείτε πώς εξελίχθηκε ένα τέτοιο κοινόβιο στην Γσλλία που επιβίωσε μέχρι το 1950!
https://tonyshaw3.blogspot.com/2019/03/jean-baptiste-godin-and-utopia-guise.html?m=1
Η βιογραφία του Φουριέ, η φιλοσοφία και ποιους επηρέασε εκτός από τον Ανδρέα:
